Gıda/Besin zehirlenmesi, ağızdan aldığımız besin veya sudaki mikrop, parazit veya zehirleyici kimyasal maddeler yüzünden olmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre her yıl dünyada yüz milyonlarca insan etkileniyor; etkenler çok çeşitli — bakteriler, parazitler ve bazen toksinler. Son zamanlarda haberlerde sıklıkla duyduğumuz zehirlenmeler bu konu üzerinde meraklanmalara yol açmaktadır. Bizlerinde sağlıkçı olarak görevi halkı bilinçlendirmek olacaktır 😊 Bu sebeple bu yazımızda hem sebeplerini, hem belirtilerini hem de ne zaman doktora gitmeniz gerektiğini detaylıca konuşacağız.
En sık karşılaştığımız zehirlenme sebepleri:
- Çiğ veya az pişmiş!! Et, kümes hayvanı ya da deniz ürünleri: bakteri türleri çiğ ürünler üzerinde bol bol bulunmaktadır. Yeterinde pişirmediğinizde bakteriler yok olmaz aksine daha da üreyebilmektedir.
- Çapraz bulaşma: Siz eğer ürün hazırlarken ellerin, mutfak malzemelerinin, ortamın temiz olmasına dikkat etmezseniz sizden malzemeye veya malzemelerden size ve sonuç olarak besine mikroorganizma geçişi olur.
- Kontaminasyon: Dışarıda yemek yediğiniz yerlere dikkat! En sık bakteri ve virüs yayılımı arka planı görmediğiniz işletmeler sebebiyle gerçekleşmektedir. Güvenilir, bilinen, temizliğinden emin olduğunuz mekanları tercih edin.
- Çiğ yemeyin dedik… Ama pişmiş ürünler üzerinde de yaşamaya devam eden bakteriler, virüsler bulunabilir. Bunlar için doğru saklama koşulları önemlidir. (Besinleri Saklama Koşulları için Websitemizi ziyaret edebilirsiniz)
Zehirlenme belirtileri nelerdir; ne zaman doktora gitmeliyiz?
Karın ağrısı, kramp, kusma, ishal, ateş en sık görülenlerdir; bazı durumlarda kanlı ishal veya şiddetli kusma/dehidratasyon gelişebilir.
Eğer 24–72 saatten uzun süren yüksek ateş, kanlı dışkı, sık ve kesintisiz kusma, baş dönmesi veya idrar azlığı varsa derhal sağlık kuruluşuna başvurun.
Beslenme için ne yapalım?
- Öncelik her zaman su!: Kusma/ishal vücudun su ve tuz kaybetmesine yol açar. Bol bol su içmeyi denemelisiniz. Ağır dehidratasyon (sıvı kaybı) belirtileri varsa tıbbi olarak serum gerekebilir, sağlık kuruluşuna başvurun.
- Aşırı yağlı besinler her zaman vücuda düşman!: Ağır, yağlı, çok baharatlı, kızartma gıdalardan uzak durun. Mide hassasken yağlı yiyecekler ve süt ürünleri şiddeti artırabilir. Bol meyve sebze tüketimiyle vitamin-mineral alımına özen gösterin.
- Beslenme konusunda kendinize yüklenmeyin AMA enerjisiz ve besinsiz kalmayın. Yetersiz beslenme hastalığın seyrini olumsuz etkileyebilir, iyileşmeyi geciktirebilir. Bırakın besinler şifanız olsun. Kusma/ishal azaldıysa küçük porsiyonlarda, sık sık, kolay sindirilen besinler (haşlanmış patates, sade pilav, az yağlı tavuk, çorba) ile ilerleyin. İştah problemi yoksa normal dengeli beslenmeye mutlaka geçin.
Beslenme Uzmanı Betül Deniz’den öneriler;
- Kusma/ishal varken önce sıvı, sonra yavaş yavaş yemek yiyin.
- Gaz ve şişkinlik oluşuyorsa; lifli/sebzeli yemeklere hemen dönüş yapmayın; önce kolay sindirilenleri tercih edin.
- Probiyotik almak isterseniz, eğer kronik bir hastalığınız veya bağışıklık problemi yoksa, fayda sağlayabilir.
- Ateş, kanlı dışkı, sık kusma veya dehidratasyon bulgusu varsa beslenme müdahalesi tek başına yetmeyebilir — doktorunuza başvurun.
